Loading...

Activiteiten

Dol op spelletjes? De Arnhem Design Quiz

23-12-2014
Onder bezielende leiding van Peter Nijenhuis vond tijdens het 10 jarig jubileum op 10 december de Arnhemse Design Quiz plaats. Aan de hand van listige vragen werd de parate ontwerpkennis van het publiek getest.
Voor wie van spelletjes houd maar er helaas niet bij kon zijn of wanneer de vragen toch iets te snel gingen, zetten we de vragen nog even op een rijtje.
De antwoorden vind je via OPA's DNA

vraag 1:
De eerste vraag begint dicht bij huis. In 2006 begonnen OPA, CASA en Stichting GANG Showroom Arnhem, een plek waar de drie organisaties hun bijeenkomsten organiseerden. Voor de ingang 0van Showroom Arnhem ontwierpen Anne Schaufeli en Huub de Lang van Studio 026 dit logo. (afb. 1)
Waarnaar verwijst dit logo?
  • a. Naar de driebloedgroepen die tezamen besloten tot de oprichting van Showroom.
  • b. naar het feit dat er bijeenkomsten en debatten worden georganiseerd. De typische nummerbord-achtige vorm van de spreekwolk verwijst bovendien naar de nabijgelegen parkeergarage.
  • c. De spreekwolk staat voor de Arnhemse gebakken lucht, het feit dat er in Arnhem de afgelopen twee decennia veel is gesproken over stadsvernieuwing en grote, stedelijke projecten waarvan vervolgens weinig terecht is gekomen.

vraag 2
We zien hier een zitbank op het door Ben van Berkel ontworpen station van Arnhem. In opdracht van Prorail ontwikkelden Ginette Blom en Jacqueline Moors, ontwerpers voor de openbare ruimte gevestigd in 's-Hertogenbosch - voor dit en andere stations een ontwerpvisie voor de stationsoutillage en in dat kader namen Blom en Moors een bureau in de arm voor het ontwerpen van nieuwe stationsbanken. Wie of welk bureau heeft de hier afgebeelde zitbank ontworpen? (afb. 2) Is dat:
  • a. Studio Mom, in Arnhem gevestigd en opgericht door de in Eindhoven afgestudeerde Mars Holwerda?
  • b. Studio DenHartogMusch, van de in Delft afgestudeerde Paul den Hartog en Pamela Musch?
  • c. Nexit Architecten, gevesitigd in Arnhem en opgericht door Addy de Boer en Wilbert de Haan?

vraag 3
Over stations gesproken, dit is het station van Arnhem zuid. (afb. 3a) Het werd op 10 december 2005 officieel geopend en volgens de nieuwe dienstregeling zouden er op 11 december 2005 de eerste treinen stoppen. Verbaasde reizigers zagen die dag de aangekondigde treinen echter gewoonweg voorbijrazen. De NS had een fout gemaakt en de machinisten niet geïnstrueerd om bij Zuid een stop te maken. Pas de volgende dag 12 december 2005, stopten er daadwerkelijk treinen op station Arnhem Zuid. Sindsdien schijnt stoppen er geen probleem meer te vormen. Buiten het station bevindt zich dit object of bouwwerk. (afb. 3b)
Wat is het? Is het:
  • a. Het door Klaas Kuiken ontworpen zout- en zanddepot van de Provincie Gelderland?
  • b. De bikedispenser, zeg maar een geautomatiseerde fietsen distributeur, naar een idee en ontwerp van de in Arnhem afgestudeerde ontwerper Hans Schreuder in samenwerking met Springtime, een Amsterdam bureau voor industrieel ontwerp?
  • c. De Rollohub, een door Studio Kees Marcelis ontworpen opslagplaats voor rollators en andere hulpmiddelen van het nabijgelegen zorgcentrum Schuytgraaf.
     
vraag 4
We zijn nu lang genoeg blijven hangen op station Arnhem Zuid en nu hebben we een flinke honger. Er zijn in Arnhem Zuid allerlei mogelijkheden om daar wat aan te doen. Cafetaria, haphoeken, Pizzeria's, Shoarma's en Surinaamse afhaalcentra genoeg. Ik stel echter voor naar een van de vele in Arnhem Zuid gevestigde Chinezen te gaan en wel restaurant China City, adres: Achter de Coulissen 11. (afb 4a) China City prijst zichzelf aan als de beste Chinees van Arnhem. Ik ben er nooit geweest en dus wil ik dat wel eens proberen. We stappen in de auto en via de Metamorfoseallee, de Burgemeester Matsersingel en de Marga Klompélaan rijden we richting China City. We rijden echter te ver door en belanden op het Theaterplein. Daar is weliswaar helemaal geen theater gevestigd, maar wel dit op z'n minst opmerkelijke gebouw. (afb. 4b)
Wat is dat voor gebouw en door wie is het ontworpen? Is het:
  • a. De door architectonisch vormgever Wim Korvinus eind jaren tachtig ontworpen en door Stichting Atelierbeheer SLAK beheerde atelierwoning Groen Rood?
  • b. De in 1991 geopende tandartsenpraktijk Konings & de Groen, ontworpen door de Nijmeegse architectenbureau Kol?
  • c. Het Chris Jagtmancentrum voor Verslaafdenzorg, in 1989 gerealiseerd naar een ontwerp van architect Jos Buivinga?

vraag 5
U had kunnen weten dat keuze c van de laatste vraag onjuist was. Jos Buivinga is immers geen architect maar een vrije kunstenaar die zichzelf omschoolde tot vormgever en letterontwerper om zodoende een boterham te verdienen. Typografie is tot nu toe in deze quiz nog niet aan de orde gekomen en daarom nu een paar typografische vragen.
Dit is de etalage van Coming Soon (afb. 5)  een winkel vol Arnhems Design. Van wie is de belettering? Is die van:
  • a. De voormalige student van de Werkplaats Typografie Connie Nijman, nu werkzaam als grafisch vormgever en lid van het kunstenaarscollectief Suze May Sho?
  • b. Van het in 1997 in Amsterdam door Marieke Stolk, Erwin Brinkers en Danny van den Dungen opgerichte studio Experimental Jet Set in samenwerking met de voormalige Werkplaats Typografiestudent Karen Wiley.
  • c. De Arnhemse grafisch vormgever, letterontwerper en mooie jongen Alex Scholing die hier de door hem ontwikkelde FF Roice gebruikte.

vraag 6
Niet echt eenvoudige materie, die letters. Ik maak er nooit iets van, maar er zitten ongetwijfeld mensen in de zaal die er meer van weten. Neem dit, waar ik laatst bijna mijn nek over brak (afb. 6). Bij de trap van de vroegere HBS aan de Schoolstraat bevindt zich deze dorpel. Wat voor letter zien we hier? Is dat:
  • a. De Libra?
  • b. de Nobel?
  • c. de Egmont?

vraag 7
Dat was niet eenvoudig, maar het volgende weet volgens mij niemand. (afb. 7) Wie is de ontwerper van deze letter? Is dat:
  • a. Sem Hartz in opdracht van Joh. Enschedé?
  • b. A.A.M.Stolz voor uitgeverij Boosten & Stolz?
  • c. het duo Sjoerd Hendrik de Roos en Dick Dooijes voor Lettergieterij Amsterdam?

vraag 8
Een veel minder deftige letter is deze, (afb. 8) de letter van het uithangbord van jongerencentrum en subcultureel podium WILLEMEEN, die door WILLEMEEN nog altijd gebruikt wordt. De letter ontstond eind jaren tachtig. Het idee of de wereld erachter is duidelijk. De letter is zeer simpel aan te brengen met een stift of kwast en met tape op een zeefdrukraam. In de muziek- en de aktiewereld dus zeer functioneel om niet te zeggen geniaal door eenvoud,overdraagbaarheid en schoonheid. Wie is de ontwerper van deze letter? Is dat:
  • a. Kees de Bruijn, in de jaren tachtig en negentig ontwerper van het Arnhemse alternatieve uitgaansblad De Lokstem en talloze affiches en tijdschriften, die nu een hardwerkend bestaan leidt in zijn hofstede te Ellecom.
  • b. Het miskende genie Igor Teeuwen, ooit de vormgever van het Arnhemse Gemeentemuseum, maar inmiddels vertrokken naar Amsterdam war hij zich bezighoudt met film, mode en andere vormen van ontwerp.
  • c. De raadselachtige Marcel Kuster.

vraag 9
Van de simpele letter van WILLEMEEN maken we een overstap naar het andere einde van het technologische spinnenweb. (afb. 9) Dit object komen we steeds vaker tegen op straat. Het is de Lolo, een laadpunt voor electrische auto's. In 2009 schreven Alliander en de gemeente Arnhem een prijsvraag uit op het gebied van elektrisch transport. Dit ontwerp voor een laadpunt won een prijs en werd vervolgens doorontwikkeld door The New Motion, een bedrijf dat producten en diensten aanbiedt op het gebied van elektrisch rijden. Wie was of waren de ontwerpers van de buitenkant van dit oplaadpunt dat voor iedere plek en gelegenheid zonder veel moeite kan worden voorzien van een ander uiterlijk? Was of waren dat:
  • a. Studio Floris Schoonderbeek in samenwerking met grafisch ontwerpbureau Sinds 1416?
  • b. Erik Stehman, die ooit aan de HAN Autotechniek studeerde en daarna Product Design aan Artez en nu een studio heeft aan de Kleefsewaard?
  • c. Het in Amsterdam gevestigde industrieel ontwerpbureau Bleularix?

vraag 10
Nu we het toch over elektriciteit hebben ligt het voor de hand ook dit object in ogenschouw te nemen. (afb. 10) Het is het elektriciteitshuisje op het Marktplein in de Arnhemse wijk de Geitenkamp. Eind jaren tachtig gaf de Arnhemse commissie Beeldende Vormgeving (bestaat die nog?) in samenwerking met het landelijke in 1999 opgeheven Praktijkbureau Beeldende Kunstopdrachten en de PGEM, die in 1994 opging in de NUON,opdracht om enkele bestaande en nieuw te bouwen elektriciteitshuisjes te voorzien van een nieuw en tot de verbeelding sprekend uiterlijk. Slechts twee van de zeven voorstellen werden uiteindelijk gerealiseerd, waaronder dit hier. De bedenker heeft het bakstenen huisje voorzien van een nauw omsluitend hekwerk, dat het idee oproept van een architectonische tatoeage, die de beschermende huid, de bakstenen muren van het huisje, als het ware accentueert. Wie was de ontwerper van dit werk? Was dat
  • a. Peter Struycken, die in 1964, twee jaar na zijn afstuderen aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag, werd aangesteld als docent aan de Academie voor Beeldende Kunst en Kunstnijverheid in Arnhem waar hij de afdeling Monumentaal Nieuwe Stijl oprichtte. Struycken ontwierp in de jaren zeventig de Blauwe Golven op het Roermondsplein en in de jaren negentig de lichtarcade voor het Nederlands Architectuur Instituut in Rotterdam.
  • b. De in 2006 overleden Bas Maters, student en later docent van de afdeling Architectonische Vormgeving Monumentaal en vormgever onder ander van het Arnhemse EKP, het overladstation van de posterijen, aan de Johan de Wittlaan.
  • c. Wilma Sommers, student en later hoofddocent van de afdeling Product Design van Artez in Arnhem, die in 2012 in 2012 door een ongeval in Amsterdam om het leven kwam.

vraag 11
Dit koekje (afb. 11) heet Het hommeltje. Het werd in 2012 bedacht en gemaakt door bakker Tom van Otterloo en fooddesigner Nick Twaalfhoven van Doperwt Twistfull Thinking. Kitty Ebbers van ontwerpbureau The Tidbits bedacht er een passende verpakking voor. Het koekje, of beter gezegd de lekkernij, belichaamt de identiteit van de vernieuwde Hommelsestraat waarin het allemaal draait om design, duurzaamheid en delicatessen. Wie gaf de opdracht voor het tot stand komen van dit Koekje. Was dat:
  • a. Wethouder Gerrie Elfrink, zelf een verwoed bijenhouder, die een Arnhems koekje wilde met een fikse dosis honing?
  • b. Woningcorporatie Portaal i.s.m het Departement van Tijdelijke Ordening?
  • c. Mark Kuijper, eigenaar van de trendy gelegenheid Tape, die stiekem hoopte dat ze het koekje het Kuipertje zouden noemen?

vraag 12
Waar bevindt zich deze gevelsteen? (afb. 12) Juist, in de gevel van het pand Grote Oord 14-15, waar vanaf 1919 boekhandel en uitgeverij Hijman, Stenfert Kroese & Van der Zande was gevestigd. Deze uitgever en boekhandel gaf vanaf 1920 een reeks bibliofiele boeken uit onder de naam Palladium met teksten van toen jonge en baanbrekende schrijvers als Adriaan Roland Holst en Jan Greshoff. Wie verzorgde deze reeks en ontwierp ook de gevelsteen? Was dat:
  • a. Jan van Krimpen, ontwerpen van ondermeer de Lutetia, de Romulus, de Sheldon en de Spectrum, een overigens dure letter waarvan alleen al het graveren van de stempels begin jaren vijftig werd geraamd op 60.000 gulden?
  • b. Johan H. van Eikeren, typograaf vanaf 1951 onder meer als boekverzorger en typograaf werkzaam voor de Wereldbibliotheek?
  • c. Dick Elfers, behalve beeldend kunstenaar ook typograaf en als zodanig onder meer betrokken bij de grafische vormgeving en de inrichting van het Rijksmuseum te Amsterdam.

vraag 13
Dit is een straatnaambordje in de Arnhemse Binnenstad ontworpen door Karel Martens. (afb. 13 links) Martens gebruikte hiervoor een bepaalde letter. Welke? Is dat:
  • a. In dit geval wel de al twee keer genoemde FF Roice van de Arnhemse grafisch vormgever, letterontwerper en mooie jongen Alex Scholing?
  • b. De Scala Sans, een ontwerp van Martin Majoor?
  • c. de FF Anvance van de helaas in 2005 overleden Evert Bloemsma, die in 1981 aftsudeerde in Arnhem, daar les gaf en in Breda aan St.Joost en naar Hamburg verhuisde om in dienst van het Duitse URW aan het ontwikkelen van digitale fonts?

vraag 14
Op zoek naar nog meer naambordjes dwalend in de Arnhemse binnenstad zouden we uiteindelijk hier terecht kunnen komen. Nexit architecten tekende het gebouw en Piet Paris trad op als art-director. Ik heb het over het Modez hotel aan het Elly Lamaker Plantsoen 4. (afb. 14a) In dit hotel kan de reiziger kiezen uit door modevormgevers ontworpen en gestylde kamers.
Er is deze kamer van Bas Kosters. Die vind ik een beetje onrustig. Liever slaap ik in deze. (afb. 14b) Maar wie is of zijn daarvan de ontwerper?
  • a. Sander Lak, een modevormgever die zich heeft toegelegd op het ontwerpen van mannen en die na de mode-opleiding aan Artez en Central Saint-Martin is gaan werken voor Dries van Noten.
  • b. Francisco van Benthum, die met Michiel Keuper van 1997 tot 2001 het modeduo Keupr/van Bentm vormde en nu onder eigen naam herenmode ontwerp?
c. Alexander van der Slobbe, in 1989 oprichter van het vrouwenlabel Orson +bodil en daarna van het herenlabel SO?

vraag 15
Met de laatste vragen over lettersoorten of fonts en de ontwerpers daarvan zijn we wel erg de diepte ingegaan. Dat soort diepte oefeningen, maken soms pijnlijk duidelijk dat het met onze kennis pover gesteld is. En als een dergelijke gedachte begint te dagen is het altijd goed om eens naar het Arnhemse kenniscentrum Rozet te lopen. (afb. 15a)
We gaan dat gebouw binnen en de eerste vraag is dan natuurlijk wie heeft het interieur (afb. 15b) ontworpen?
Is dat:
  • a. Het in Amsterdam gevestigde samenwerkingsverband van architecten en ruimtelijk vormgevers deMunnik-deJong-Steinhauser?
  • b. Het in het Friese Pingjum gevestigde bureau INA-MATT, winnaars van de Dutch Design Awards in de catagory Habitat 2012 voor het ontwerp van het interieur van het Amsterdamse modehotel Exchange
  • c. Erick van Egeraat, met Franchine Houden in 1983 oprichter van het architecten bureau Mecanoo, dat hij in 1995 verliet om zijn eigen architectenbureau te beginnen dat Erick van Egenraat Associated Architects heette. Dat laatste bureau groeide uit tot een internationaal bedrijf met 150 werknemers en kantoren in West- en Oost Europa, maar ging in 2009 failliet, waarna Erick van Egenraat een doorstart maakte en onder de naam Designed bij Erick van Egeraat verder aan de weg timmerde.

vraag 16
We drinken een kopje koffie in het op de benedenverdieping gevestigde café Momenten en doen ons beklag bij de bediening over de door de eigenaar aan het interieur van deMunnik-deJong-Steinhauser toegevoegde smakeloze schilderijen, wielrenfietsen, poppen en andere prullaria. Dit is natuurlijk zinloos en daarom lopen we mopperend naar buiten en lopen om het gebouw heen. We bekijken de buitenkant van het rozetgebouw en ons humeur knapt op. Het exterieur van het gebouw is versierd met talloze ornamenten (afb. 16) en dat is tegenwoordig niet meer zo gebruikelijk. Wat zijn dit voor ornamenten, is de vorm:
  • a. Een interpretaties van de Gelderse Roos, die zoals u weet helemaal geen roos is, maar familie van de vogelskers en de els.
  • b. Een verbeelding van de Gelderse stuwwalen die in de Salieën, de voorlaatste Ijstijd, zo'n 150.000 jaar gelden, werden gevorm door het vanuit Scandinavië oprukkende landijs dat in Nederland tot aan de lijn Haarlem, Utrecht, Nijmegen reikte.
  • c. geënt op de zogenaamde 'tegels' van de Engelse wis- en natuurkundige Roger Penrose, bekend van onder meer het boek The nature of time and space dat hij schreef samen met de natuurkundige Stephen Hawking. Naar Perose is de penrose-driehoek genoemd, een onmogelijke figuur die overigens al in 19434 werd getekend door de Zweedse kunstenaar Oscar Reutersvärd. Origineler was Penrose'onderzoek op het gebied van aperiodieke verzamelingen of Penrose-betegelingen waarbij hij aantoonde dat Penrose, die in de jaren zeventig ontdekte dat een vlak kan worden betegeld/bedekt zonder gaten of overlapping, door slechts twee figuren of 'tegels'.